Küresel krizden gerçek çıkışın “olmazsa olmazı” olarak kabul edilen tüketici, krizde kontrollü harcamaya yöneldi ve ödeme alışkanlıklarını değiştirdi. Bol likidite ve kredi kartlarıyla yapılan çılgın harcama döneminin ardından hem Türkiye’de hem de Avrupa’da tüketici kredi kartından çok banka kartı ile alışveriş yapmaya başladı. Dün “Avrupa’da Ödemelerin Geleceği” raporunu açıklayan kredi kartı kuruluşu Visa’ya göre Türkiye’de eylül ayı itibariyle sona eren mali yılda banka kartı ile yapılan alışverişlerde yüzde 46′lık bir yükseliş kaydedildi. Banka kartı ile yapılan elektronik ödemelerdeki bu artış, kredi kartı ile yapılan ödemelerdeki artışı sollamış oldu. Üstelik sadece Türkiye’de değil Avrupa’daki diğer gelişmekte olan piyasalarda da benzer bir eğilim vardı. Referans’ın sorularını yanıtlayan Visa Europe Gelişmekte olan Piyasalar Müdürü Mark Antipof, Avrupa’daki diğer gelişmekte olan ekonomilerde banka kartı ile yapılan alışverişlerdeki ortalama artış oranının yüzde 10 ila 15 arasında değiştiğine dikkat çekti.
Bunun ilk sebebinin küresel kriz yüzünden bankaların artık borçlanmalarını daha fazla kontrol altına almaya başlaması ve krediye eskisi kadar kolay ulaşılamaması olduğunu söyleyen Antipof ikinci sebep olarak ise banka kartlarının artık kendi başına birer ödeme aracı haline gelmesini gösterdi. Antipof, “Tüketiciler hala aynı harcamayı yapıyor ama ödeme biçimini değiştiriyor. Ortalama olarak bu piyasaların genelinde ATM kullanımından POS cihazı kullanımına yüzde 10 ila 15 arasında bir kayma farkettik” dedi. “Türkiye açısından banka kartı kullanımı her zaman daha fazlaydı” diyen Visa Europe Bölge Genel Müdürü Belma Ülman ise özelikle kriz döneminde bu trendin artarak devam etmesini yatırımcının daha kontrollü bir ürüne yönelmesi olarak açıklayabileceklerini söyledi.

Kayıtdışı sorununa çözüm
Raporda yer alan bilgilere göre şu an Avrupa’da 10 kişinin 8′i ödemelerini nakit para ile gerçekleştirmeyi tercih ediyor. Banka kartlarının bazı satın alma alışkanlıklarında nakdin yerine almaya başladığını belirten Visa, yine de nakit ödemelerin ağırlıkta olduğuna dikkat çekiyor. 2008 yılında AB genelinde 726,6 milyon yeni kart basılırken, bu kartlarla toplam 1,67 trilyon euro değerinde 29,5 milyar işlem gerçekleştirildi. Her 5 yılda bir ise kart kullanımı yüzde 12 oranında büyüdü. Kriz sürecinde bile kartla yapılan işlemler gücünü kaybetmedi. Haziran 2009′a kadar olan 12 aylıkl dönemde ise Avrupa’da Visa işlemleri yüzde 8 arttı. Visa’ya göre ödemelerde kart kullanımının teşvik edilmesi şart. Kart kullanımının özellikle “gölge ekonomi” olarak da bilinen kayıtdışı ekonomi üzerinde düzenleyici etkileri var. Avrupa Komisyonu’nun verilerine göre nakit ve çek türü araçlarla yapılan ödemeler ülke GSYİH’larının yaklaşık yüzde 2 ila 3′ü arasında maliyet doğuruyor. Bu neredeyse AB’deki tarım sektörünün üretimdeki yüzde 2,1′lik payına eş değer. Nakit kullanımı sadece maliyeti artırmıyor, aynı zamanda kayıt dışı ekonomiyi de teşvik ediyor. Türkiye örneği için elektronik ödemelerde görülecek yüzde 15′lik bir artışın ise kayıtdışı ekonomiyi yüzde 8,6 küçülteceği öne sürülüyor.