1929 Büyük Buhran sonrası yaşanan en derin küresel krizden çıkışta izlenen gevşek para politikalarından çıkış hızlandı. Faiz artırımları peşi sıra gelmeye başladı, faiz artırımına gitmeyenler ise ekonomiyi canlandırmaya yönelik programlarını yavaş yavaş sona erdiriyor. Avrupa’dan Asya’ya kadar dümenler sıkı para politikasına doğru kırılıyor. Son olarak bu hafta içinde Hindistan, Norveç ve Japonya’nın hamleleri dönüm noktası oldu. 10 yıllık resesyon tecrübesi nedeniyle bu krizde ne yaptığı yakından takip edilen Japonya’nın merkez bankası (BoJ) cuma günü yüzde 0,1 seviyesindeki faizini değiştirmese de tahvil programlarını sona erdireceğini açıkladı. BoJ böylece gevşek para politikasından çıkışta Hindistan’ın ardından somut adım atan ikinci ülke oldu. Hindistan da hafta başında ülkenin küresel krizden korunması için alınan likidite destek tedbirlerini sona erdirerek kriz teşviklerinde frene basma kararı almıştı. Yine de Japonya deflasyon riskinden ötürü kolay kolay faiz artıramayacak gibi görünüyor. Ama Kanada ve Avustralya gibi emtiacı ekonomilerin eli kriz döneminde şişen emtia fiyatları sayesinde daha rahat. Emtia zengini Norveç çarşamba günü faizini yüzde 1,25′ten yüzde 1,50′ye çıkararak kriz sonrası faiz artıran ilk Avrupa ülkesi oldu. Üstelik 2010 sonuna kadar faizlerin yüzde 2,75 seviyesine çıkarılması da gündemde. Bundan sonraki faiz artırımları da Kanada, Avustralya, Brezilya ve Hindistan gibi emtia ihracatçısı ülkelerden gelebilir.
Süpriz büyüme ile FED faiz artırabilir
Öte yandan ABD bankalardan sorunlu varlıkları satın alma programı olarak da bilinen TARP’ı sonlandırmayı gündemine aldı. Önümüzdeki ay gerçekleşecek olan ABD Merkez Bankası (FED) toplantısında ise faiz artırımı tartışılacak. Dört çeyrek üst üste küçülmesinin ardından üçüncü çeyrekte yüzde 3,5 büyüyen ABD ekonomisi FED’in faiz artırımı kararını öne çekmesini sağlayabilir. Avrupa’da da gevşek para politikalarından çıkış stratejileri hayata geçmeye başladı. Üçüncü çeyrekte sert bir çakılma ile karşı karşıya kalan İngiltere bile gevşek politikalarından çıkış yolunda. İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) tahvil alım programlarını yavaşlatması ya da durdurması söz konusu. Avrupa Merkez Bankası’nın ise sınırsız olarak sunduğu 12 aylık kredileri 2010′da sona erdirmesi bekleniyor. Her iki merkez bankasının durumu, 5 Kasım’daki toplantılarında belli olacak.
Kanada’da artırım hemen gelmez
Küresel gevşek para politikasından dünya çapında ilk çıkan geçen ağustos ayında çeyrek puanlık bir artırımla faizini yüzde 0,75′e taşıyan İsrail olmuştu. İsrail’in faiz artırımının kendi makro dinamiklerine has bir hamle mi yoksa küresel bir dalganın başlangıcı mı olduğu tartışılırken, 6 Ekim tarihinde Avustralya çeyrek puan artırımla gösterge faizini yüzde 3,25′e taşımıştı. Avustralya’nın faiz artırımı ise G-20 ülkeleri arasında gevşek para politikasından çıkan ilk isim olması açısından önem arz etmişti. Norveç’ten sonra yine bir emtiacı olan Kanada’nın sırada olduğu savunuluyor. Ancak, Kanada Merkez Bankası Başkanı Marc Carney’nin halen büyümeye ilişkin endişeleri var. Carney kısa bir süre önce, yüzde 0,25′lik gecelik borçlanma faizinin enflasyon hedefine ulaşılmasında “uygun” olduğunu ve 2010 yılının haziran ayına kadar bu faiz oranının değişmesinin beklenmediğini belirtmişti.
Gözler merkez toplantılarında
Önümüzdeki dönemde önde gelen gelişmekte olan ülkelerde merkez bankaları faiz kararı için toplanacak. 3 Kasım’da toplanacak olan Avustralya Merkez Bankası’nın çeyrek puan artırımla yüzde 3,25 olan faizini yüzde 3,50′ye çıkarması bekleniyor. 29 Ocak 2010′da ise Hindistan Merkez Bankası toplanıyor. Hafta başındaki faiz toplantısında gösterge faizi yüzde 4,75′te sabit tutan Hindistan Merkez Bankası’nın 2010 Nisan’ı sonuna kadar en az çeyrek puanlık bir faiz artırımı gerçekleştirmesi mümkün. 12 Kasım’da Güney Kore’nin faiz toplantısı olacak. Ancak beklenti faiz artırımının 2010′un ilk çeyreğinde geleceği yönünde. 27 Kasım’da toplanacak olan Meksika Merkez Bankası’nın ise yüzde 4,50′lik faizini 2010′nun nisanına kadar değiştirmeyeceği öngörülüyor. Yüzde 8,75 olan Brezilya faizlerinin ise 8-9 Aralık’taki faiz toplantısında değişmeyeceği, 2010′un ilk yarısında faiz artırımının geleceği düşünülüyor.
FAİZ ARTIRIMINDA SIRADA KİM VAR
* KANADA: Faiz yüzde 0,25′te. Son toplantıda faiz değiştirilmedi ancak artırıma gitme ihtimali en yüksek ülke olarak gösteriliyor.
* AVUSTRALYA: Faiz yüzde 3,25′te. Enflasyondaki yüzde 1′lik artış yeni faiz artırımı beklentisini kuvvetlendiriyor.
* HİNDİSTAN: Faiz yüzde 4,75′te. Enflasyon beklentileri artıyor, en az çeyrek puanlık artırım beklentisi var.
* BREZİLYA: Faiz yüzde 8,75′te. Büyüme beklentileri ile enflasyon tahminleri yükseltildi, 2010′un ilk yarısı artırım gelebilir.
* GÜNEY KORE: Faiz yüzde 2′de. 2010′un ilk çeyreğinde 25 baz puanlık bir faiz artırımı beklentisi var.
* MEKSİKA: Faiz yüzde 4,50′de. Yeni vergi uygulamalarının enflasyonu körüklemesi bekleniyor, 2010 Nisanı’nda çeyrek puan artırım mümkün.
Haftaiçinde Norveç, Hindistan ve Japonya’nın hamleleri küresel gevşek para politikasından çıkışta dönüm noktası oldu. Önümüzdeki dönemde Avustralya’da…
( KB)