Kontörler ne olacak
Abonelerin ve bayilerin ise yeni dönemle ilgili kafası karışık. Aboneler, “Kontörlerim ne olacak?” diye satış noktalarının kapısını arşınlarken bayiler ise yeterli bilgi sahibi olmamaktan yakınıyor. Bayiler, “Abonelerin birçoğu şaşkın. Her gelen ‘Kontörlerim ne olacak’ diye soruyor” diyerek soru işaretlerinin giderilmediğinden yakınıyor.
Yeni dönemde bilgilendirme ve şeffaflığa uymayan operatörler cirolarının yüzde 1 ile 3′ü arasında bir para cezasıyla karşı karşıya kalacak.

TURKCELL
26 milyon Hazırkart’lı geçiş yapacak
Turkcell Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Lale Saral Develioğlu, sistemin abonelere getireceği yararların yanı sıra operatörlere de abonelerin kullanımlarını daha rahat takip etme imkânı sağlayacağını belirtti. Develioğlu, 26 milyon Hazırkart müşterisini 1 Nisan’da kontörden TL kullanımına kesintisiz geçirmek için hazır olduklarını söyledi. Develioğlu, “Yüksek abone sayımızın olması, geçişin 1 günde ve tüm müşterileri aynı anda etkilemesi gibi nedenler ek zorluklar getiriyor. Kolay uyum için kontörlüdeki birçok yöntemi aynı tuttuk” dedi.

VODAFONE
Kartları sınıflandırdı, web sitesi açacak
Vodafone kontörlü kartları TL’ye çevirirken rekabete yeni bir sınıflama da getirmiş oldu. Cep lira kartları klasik, gold ve platin diye sınıflandıran Vodafone’nun Türkiye Pazarlama Genel Müdür Yardımcısı Gökhan Öğüt, geçiş sürecinde aboneleri bakiyelerindeki kontörlerin kaç TL’ye dönüştüğü konusunda bilgilendireceklerini söyledi. SMS gönderimleri dışında, abonelerin kontörden TL’ye geçişle ilgili bilgi alabilecekleri bir web sayfası hazırlıkları olduğunu da kaydeden Öğüt, “Web sitemizi 1 Nisan itibariyle devreye sokacağız” dedi.

AVEA
Tarife ücretlerini 1 Nisan’da açıklayacak
Avea Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcı Hakan Kaplan, geçiş için gerekli tüm altyapı çalışmalarını tamamladıklarını söyledi. Kaplan, geçişle ilgili abonelerin herhangi bir işlemi yapmasına da gerek olmadığını belirtti. Abonelerin faydalandıkları avantajlı ürün ve servislerin de aynen devam edeceğini söyleyen Kaplan, “1 Nisan’dan sonra da avantajlı tarifeler devam edecek. Ancak tarife ücretlerini ve yükleme kartı ücretlerini 1 Nisan’da açıklayacağız” diye konuştu.

Sistem nasıl işleyecek?
* Alınan kontörler 1 Nisan’dan itibaren direkt paraya çevirilecek * Yükleme sonrası işletmeci tüketiciye mesajla tarifeleri yollayacak
* Her kullanımdan sonra konuştuğu dakika ve ödeme konusunda abone bilgilendirilecek
* Aboneler en son 6 aylık kullanım bilgilerine SMS ve çağrı merkezleriyle ulaşabilecek

Kayıtdışı sorununa çözüm
Raporda yer alan bilgilere göre şu an Avrupa’da 10 kişinin 8′i ödemelerini nakit para ile gerçekleştirmeyi tercih ediyor. Banka kartlarının bazı satın alma alışkanlıklarında nakdin yerine almaya başladığını belirten Visa, yine de nakit ödemelerin ağırlıkta olduğuna dikkat çekiyor. 2008 yılında AB genelinde 726,6 milyon yeni kart basılırken, bu kartlarla toplam 1,67 trilyon euro değerinde 29,5 milyar işlem gerçekleştirildi. Her 5 yılda bir ise kart kullanımı yüzde 12 oranında büyüdü. Kriz sürecinde bile kartla yapılan işlemler gücünü kaybetmedi. Haziran 2009′a kadar olan 12 aylıkl dönemde ise Avrupa’da Visa işlemleri yüzde 8 arttı. Visa’ya göre ödemelerde kart kullanımının teşvik edilmesi şart. Kart kullanımının özellikle “gölge ekonomi” olarak da bilinen kayıtdışı ekonomi üzerinde düzenleyici etkileri var. Avrupa Komisyonu’nun verilerine göre nakit ve çek türü araçlarla yapılan ödemeler ülke GSYİH’larının yaklaşık yüzde 2 ila 3′ü arasında maliyet doğuruyor. Bu neredeyse AB’deki tarım sektörünün üretimdeki yüzde 2,1′lik payına eş değer. Nakit kullanımı sadece maliyeti artırmıyor, aynı zamanda kayıt dışı ekonomiyi de teşvik ediyor. Türkiye örneği için elektronik ödemelerde görülecek yüzde 15′lik bir artışın ise kayıtdışı ekonomiyi yüzde 8,6 küçülteceği öne sürülüyor.

Küresel ekonominin kurmayı ABD Merkez Bankası’nın (FED) da yeni yükselen güç Asya’nın da gevşek para politikasından çıkma konusunda acele etmeyeceğinin kabul edilmesi ile emtia fiyatları için yeni bir dönem başladı. Küresel yatırımcı FED’in sıfır faizini uzun süre değiştirmeyeceği yönündeki sinyallerin ardından dolar varlıklarının kendisine fazla getiri sağlamayacağını kabullenip daha yüksek riskli varlıklara yükleniyor. Son olarak ABD Doları’nın 6 para birimi karşısındaki performansını izleyen dolar endeksi yüzde 0,6′lık düşüşle 75.046 seviyesine kadar gerileyip 15 ayın dibini görünce, altın yeni rekorunu kırdı. Gün içinde ABD’de enflasyona işaret eden tüketici fiyatları endeksi beklentilerin üzerinde gelince enflasyon kalkanı olarak görülen altına ikinci bir hücum dalgası yaşandı ve altın 1,153.40 dolara tırmandı. Euro ise dolar karşısında gün içinde gördüğü 1.4977′lik zirveden enflasyonun faiz artırımına zorlayacağı beklentisi ile 1.4859 seviyesine kadar geriledi. Altın dışında dün petrol ve bakır da tırmanışa geçti. ABD Batı Teksas tipi ham petrolün varil fiyatı 80 dolara yaklaşırken, bakırın ton fiyatı 7 bin dolara yaklaşarak son 13 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Altın yıl sonunda 1200 dolara ulaşır
Hal böyle olunca dolardan kaçanların birinci limanı altın başta olmak üzere emtiada balon yeniden şişmeye başlamış durumda. Gelişmekte olan piyasaların para birimleri ve hisse senetleri piyasaları da büyük merkez bankalarının faiz artırımına kolay kolay gitmeyecekleri beklentisi ile yatırımcının yüklendiği yeni alanlar arasında. Son olarak haftasonu Singapur’da gerçekleştirilen APEC toplantısında Asya ülkelerinden gelen “gevşek para politikasına devam” mesajının ardından düşük faizden bıkan yatırımcının emtiaya biraz daha yüklenme ihtimali var. Şimdiden altından bakıra kadar değerli emtiada ve sanayi emtiasında yükseliş trendi hızlandı. Beklenti ise altının sene sonuna kadar 1200 doları bulacağı yönünde. Mark Mobius ve Marc Faber gibi ünlü yatırım guruları ise Dow Jones ve S&P endeksinde sert düşüşler, altında ise dolaylı olarak ciddi yükselişler bekliyor. “Dr. Kıyamet” olarak da bilinen Faber, Bloomberg’e verdiği röportajda altının ABD borsalarından daha fazla kazandıracağını vurguladı. Öte yandan küresel yatırımcı için yeni gelir kapısı olsa da emtiadaki yükselişle beraber bazı gelişen piyasaların ihracatçıları için sıkıntılı bir 2010 yılı yolda görünüyor. En fazla sıkıntı çekeceklerin başında ise Rusya ve Brezilya gibi emtia ihracatçısı ülkeler yer alacak gibi.

RUSYA:

Borsa yüzde 10 daha yükselir, ruble artar
Rus Rublesi özellikle 2008′in üçüncü çeyreğinden sonra emtia fiyatlarındaki yükselişle beraber dolar karşısında ciddi bir değerlenme sürecine girdi. Bu yıl başından beri yüzde 130 yükselen Rus borsasının gösterge endeksi Micex’in yüzde 10 daha yükseleceği öngörülüyor. Bunda şubat ayında varili 38.59 dolar olan Ural petrolünün 76 doların üzerine çıkmasının büyük payı var. Yani ruble değerlenmeye devam edecek. Bloomberg’e göre ise Rus Rublesi önümüzdeki sene emtiadaki yükseliş sebebiyle merkez bankasının başını oldukça ağrıtacak. Ancak Rusya Merkez Bankası bu konuda çok fazla bir şey yapamayacak çünkü yeni yeni filizlenen tüketici talebini kaçırmak istemeyecek. Örneğin merkez bankasının nisan ayından bu yana 8 kez gittiği faiz indirimine tüketici hâlâ karşılık vermiş değil. İkinci çeyrekte GSYİH’da görülen yüzde 10,9′luk çakılmanın ardından yeni yeni toparlanmaya başlayan Rus ekonomisi için şu an talep çok önemli. Rusya her ne kadar ihracatçısının zor duruma girmesine izin vermeyeceğini söylese de uluslaraları kuruluşlar bu konuda Rusya’nın elinin bağlı olduğunu düşünüyor. IMF’nin bir kaç gün önce yaptığı bir açıklamada da Rusya Merkez Bankası’nın elinde olmayan faktörlerin rublenin değerlenmesine yol açacağı yönünde uyarılarda bulunulmuştu.

BREZİLYA:
Merkez şahinleşirse realde yükseliş sürer
Brezilya Reali de bu yıl dolar karşısında yüzde 30 yükselerek en iyi performans sergileyen para birimlerinden biri oldu. Dün ise altın ve petrol gibi emtiadaki yükseliş yine reale yaradı. Güne dolar karşısında 1.708 seviyesinden başlayan real son dönemde 1.70-1.75 bandında seyrediyor. Ocak başından beri doların real karşısındaki kaybı ise yüzde 26,8′i buldu. Sadece kasım ayında bile dolar real karşısında yüzde 2,73 kan kaybetti. Brezilya Merkez Bankası, realdeki yükselişi piyasadan dolar alımı yaparak engellemeye çalışıyor. 9 Aralık’ta toplanacak olan Brezilya Merkez Bankası’nın faiz oranını değiştirmesi beklenmiyor ancak “şahin” açıklamalar geleceği görüşü hakim. Dolayısıyla realde aralık ayında dolara karşı yeniden bir yükseliş trendi görülmesi mümkün. Ayın 10′unda açıklanacak GSYİH rakamlarının ise iyi gelmesine yüksek ihtimal veriliyor. Bu durum da faiz artırımı ihtimalini kuvvetlendireceği için reale güç kazandırabilir.

Yatırımcılara öneriler
Hisse senedi alacaklar için öneri ve uyarılarda da bulunan Yapı Kredi Yatırım Genel Müdürü Ahmet Yıldırım şöyle konuştu: “Portföyünüzün yüzde 100’ü ile hisse almayın. İMKB için ayırdığınız paranın tamamını sakın tek hisseye yatırmayın. Malesef küçük yatırımcılar bunu yapıyor. Portföyünüzde mutlaka bankacılık hissesi olmalı. Çünkü endeksteki ağırlığı fazla. Ayrıca 2010 yılında enerji sektörü yine favori olacak. Bunun dışında yüksek temettü veren hisselerin de öne çıkacağını düşünüyorum. Ayrıca gayrimenkul piyasasında 2010 yılında canlanma bekliyoruz.”

Yabancı fonlar Türkiye’de gayrimenkul peşinde
Uluslararası fonlara Türkiye’de gayrimenkul konusunda danışmanlık hizmeti verdiklerini de söyleyen Yapı Kredi Yatırım Genel Müdürü Ahmet Yıldırım, son dönemde gayrimenkule yabancı fonların talebinin arttığını belirterek şöyle konuştu:
“Yabancıların talepleri ağırlıklı alışveriş merkezleri ve ofislere. Tabii bunlar projelerden toplu alım yapıyorlar. Ancak burada eksik olan proje finansmanı tarafı. Yabancı equity’ler bu projelerin satın alımı sırasında bankaları istiyor bankalar ise biraz geride duruyor. Çok hızlı gitmiyoruz ama iyi olacak ve biraz zaman alacak. 2010 haziran ayından itibaren de proje finansmanlarının başlayacağını düşünüyorum.”

‘2010 Haziran ayında canlanır’
Gelişmiş ülkelerde gayrimenkule talebin düştüğünü söyleyen Yıldırım, “Miami’de 300 bin dolarlık bir evi şimdi 150 bin dolara alabilirsiniz. Ama eskiden o sitede 300 kişi varken şimdi 10-20 kişi oturuyor. Bu yüzden eskiden site aidatı 100-200 dolar iken şimdi 2000 dolarlara fırlıyor. Şu anda birçok gayrimenkul sahibi sadece site aidatını ödesin diye kiracı arıyor. Oysa ki bizim gibi fiziki talebin olduğu ülkelerde kira gelirleri, temettüleri yüksek. Bu yüzden gayrimenkul fonları son dönemde kendi ülkelerinden çıkıp fiziki talebin yüksek olduğu gelişmekte olan ülkelere yöneliyorlar.
Konut faizlerinde ise bir miktar daha düşüş yaşanmasını bekliyorum.”

Global oyuncular Afrika’ya yöneliyor
Krizin ardından dünyada yatırımcı eğilimlerinin değiştiğini söyleyen Yapı Kredi Yatırım Araştırma Yöneticisi Murat Berk ise şu değerlendirmede bulundu:
“Son dönemin en dikkat çekici pazarı Afrika. Kenya, Nijerya, Güney Afrika vb. gibi ülkelerin borsaları son dönemin gözde pazarları… Yatırımcılar şimdi bu pazarlarda konumlanmak istiyorlar. Neden çünkü gelişme hızı yüksek olacak.
Bunun dışında ayrıca yeşil enerji bir sonraki tercihleri olmaya başladı.
Ayrıca son dönemin bir başka önemli değişimi ise global oyuncuların artık gelişmekte olan ülkeleri kategorilere ayırması oldu. Çünkü son yaşananlar onlara ders oldu. Ayrıca gelişmekte olan ülke pazarlarının önemi de arttı. Artık dünyada büyüyen pazarlara ve büyüyen nüfuslara para gidiyor. Yani akıllı para buralara gidiyor.

‘Türkiye Hindistan olabilir’
Ve artık yatırımlara çok daha uzun vadeli bakılıyor. Bence Türkiye’de bunun içerisinde yer alıyor. Türkiye’nin burada diğer rakiplerine göre dezavantajları var. Örneğin diğerlerinde olan emtialar yok. Türkiye bir Güney Afrika veya Rusya değil. Ancak bir Hindistan olabiliriz. Dışa bağımlılığı az, tüketim eğilimi yüksek, ihracat dayalı ekonomisi olan, üreten ve tüketen, kuvvetli bankacılık sektörü olan bir ülkeyiz bunlar bizim artılarımız.
Dünyanın gözü BRICT ülkelerine çevrilmiş durumda. Bunların içinde bir Rusya’da sağlamlık yok.”

Altın çok abartılıyor
Altın fiyatlarındaki çıkışı ise ‘Altının çok fazla abartıldığını düşünüyorum’ diye değerlendiren Murat Berk, “Dünyada altının işlem hacmi 50 milyar dolarlık bir büyüklük. Çok spekülatif bir yatırım aracı. Bence emtia değil. Çünkü örneğin bakır gibi sanayide kullanılmıyor. Onun için bir fiyat belirlemek çok spekülatif. Düşük işlem hacmiyle çok hızlı hareket ediyor. Bu yüzden altın beni korkutuyor.
Ancak bu çıkış fonlar ve insanların enflasyona karşı koruma amaçlı alımlarından kaynaklandı. Artık fiyatların çok fazla artmasını da beklemiyorum. Fakat düşüş de olmaz. Fiyatların hızlı gerilemesi için ABD’de faizlerin artması, doların değer kazanması sonucu yatırımcıların altın satıp, ABD Hazine bonosuna yönelmesi gerekiyor.
Bu yüzden çok kısa vadede altın fiyatlarında düşüş de beklemiyorum.

Dünya için üç risk var
Dünya açısından önümüzdeki döneme ilişkin üç risk bulunduğunu da söyleyen Murat Berk bu riskleri şöyle sıraladı:
* Hükümetler ülke ekonomisi ayakta kalsın diye önemli destekler verdi. Bu destekler çekildiğinde risk yükselebilir. Bu görüş bence zayıf bir ihtimal.
* Merkez bankaları faiz artırırlar. Ancak bu da önümüzdeki 3 hatta 6 ayın konusu değil.
* Volatilite arttığı için yatırımcıların risk alma iştahında yeniden artış olabilir. Çünkü getiriler düşüyor ve insanlar daha fazla risk alarak getirilerini yükseltmeye çalışıyor.
İMKB’de ise trendin değişmediğini düşünüyoruz. Ama bu saydığım üç konuda riskler artıyor. İMKB’de 2007 yılının tepesine daha ulaşamadık. Hala gidilebilecek yer var ve ancak marjalar azalıyor.

Böylece, geçen yılın Eylül ayından bu yana ilk kez aylık bazdaki ihracat bir önceki yılın aynı ayına göre artış kaydetti. Ekim ayında ayrıca, geçen yılın Eylül ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaşıldı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mehmet Büyükekşi, yaptığı yazılı açıklamada Türkiye’nin Ekim ayı ihracat rakamlarını açıkladı. Türkiye’nin ilk on aydaki ihracatının yüzde 29,52 azalışla 78 milyar 821 milyon dolar, geriye dönük bir yıllık ihracatının ise yüzde 28,47 gerileme ile 94 milyar 702 milyon dolar seviyesinde gerçekleştiğini ifade eden TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi, “Ekim ayında en fazla ihracat yapan sektörümüz 1 milyar 768 milyon dolar ile Otomotiv ve Yan Sanayii sektörümüz oldu. Bunu, 1 milyar 310 milyon dolar ile Hazır Giyim ve Konfeksiyon, 1 milyar 100 milyon dolar ile Demir-Çelik sektörlerimiz takip etti.

Tarım grubu sektörlerimiz, Ekim ayında 1 milyar 389 milyon dolarlık ihracatla, toplam içerisinde yüzde 13,97 pay aldı. Bu grupta Zeytin ve Zeytinyağı, Kesme Çiçek, Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri, Yaş Meyve Sebze ile Fındık ve Mamulleri sektörlerimiz Ekim ayı ihracatlarını artırdı.” dedi.

Ekim ayında toplam ihracatın yüzde 83,88′ini gerçekleştiren Sanayi grubunda ise ihracatın 8 milyar 341 milyon dolar olduğuna işaret eden TİM Başkanı, sanayi sektöründe ilk on aylık ihracatın 66 milyar 361 milyon doları, son bir yıllık ihracatın ise 79 milyar 412 milyon doları geride bıraktığını ifade etti. Büyükekşi, Sanayi grubunda Ekim ayında en fazla artış kaydeden sektörlerin Otomotiv ve Yan Sanayi, Hazırgiyim ve Konfeksiyon ile Halı sektörleri olduğunu bildirdi.

TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi, Madencilik ürünleri sektöründe de ihracatın, Ekim ayında 215 milyon dolar olduğunu, sektörün 2009 yılının ilk on ayında 1 milyar 961 milyon, geriye dönük bir yılda ise 2 milyar 328 milyon dolar ihracat gerçekleştirdiğini kaydetti.