Ekspertiz ücreti yok
Halkbank Bireysel Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Bilgehan Kuru, Halkbank’ın TOKİ ile işbirliği içinde yaptığı TOKİ İndirim Kampanyası’yla piyasadaki en cazip kredi fırsatlarından birini müşterilerine sunduğunu belirterek “TOKİ’ye borcu olan müşterilerimize hem uygun faiz oranı ile borcunu tek seferde kapatma hem de yüzde 20 indirimden faydalanma fırsatı sunuyoruz. Ayrıca, müşterilerimizden kredi işlemleri sırasında ekspertiz ücreti de almıyoruz” dedi. Kampanya, Halkbank’ın satışına aracılık etmediği TOKİ konutları için de geçerli olacak ve 19 Nisan 2010′a kadar devam edecek.

SİPARİŞE ÇALIŞIYORLAR KREDİ TALEBİ OLMUYOR

İsmini vermek istemeyen banka genel müdürleri, KOBİ kredilerinde ortalama faizin yüzde 11’e düştüğünü, bazı firmalar için bu oranın daha da aşağıya çekilebildiğini belirterek, söz konusu bu oranların Cumhuriyet tarihinin en uygun koşulu olduğunu kaydettiler. Kriz öncesi dönemde hem stoka hem de ihracata yönelik üretim olduğunu ve tıkır tıkır işleyen bir sistem olduğunu anlatan bankacılar, “Şimdi hem talep çok canlı değil hem de finansal tarafta çekilen sıkıntılardan dolayı stok yerine üretici, satabileceği kadar, siparişe yönelik üretime geçti. İhracat hâlâ çok düşük. Bugünkü veriler ışığında. Yeni yatırımlar kredi piyasasında talep yaratacak kadar kuvvetli değil. Kredi fiyatları bu nedenle tarihinde olmadığı kadar düşük seviyeleri görmüş durumda” diye konuştular. Bankacılar, kredi piyasasında sorunun bankaların kredi vermemesi değil, Cumhuriyet tarihinin en uygun koşullarına rağmen kredi talebinin olmaması olduğunu belirtti.

’Daha düşük faiz için mevduat da düşmeli’

Bankacılar,kredi fiyatlarının daha da düşmesi için, Merkez Bankası faizinin değil, mevduatın düşmesi gerektiğini belirtiyor. Kredi faizi ile mevduat arasında bire bir ilişki olduğunu söyleyen bankacılar, mevduat ile Merkez faizi arasında kolerasyonun en zayıf noktada olduğunu belirtiyor. Bankacılar, normalde Merkez faizinin 1-1.5 puan
üzerinde oluşan mevduatın şu an 3.5-4 puanın üzerine çıktığını, bunun da kredi faizinin daha da düşmesini engellediğini söylüyor.

Küresel ekonominin kurmayı ABD Merkez Bankası’nın (FED) da yeni yükselen güç Asya’nın da gevşek para politikasından çıkma konusunda acele etmeyeceğinin kabul edilmesi ile emtia fiyatları için yeni bir dönem başladı. Küresel yatırımcı FED’in sıfır faizini uzun süre değiştirmeyeceği yönündeki sinyallerin ardından dolar varlıklarının kendisine fazla getiri sağlamayacağını kabullenip daha yüksek riskli varlıklara yükleniyor. Son olarak ABD Doları’nın 6 para birimi karşısındaki performansını izleyen dolar endeksi yüzde 0,6′lık düşüşle 75.046 seviyesine kadar gerileyip 15 ayın dibini görünce, altın yeni rekorunu kırdı. Gün içinde ABD’de enflasyona işaret eden tüketici fiyatları endeksi beklentilerin üzerinde gelince enflasyon kalkanı olarak görülen altına ikinci bir hücum dalgası yaşandı ve altın 1,153.40 dolara tırmandı. Euro ise dolar karşısında gün içinde gördüğü 1.4977′lik zirveden enflasyonun faiz artırımına zorlayacağı beklentisi ile 1.4859 seviyesine kadar geriledi. Altın dışında dün petrol ve bakır da tırmanışa geçti. ABD Batı Teksas tipi ham petrolün varil fiyatı 80 dolara yaklaşırken, bakırın ton fiyatı 7 bin dolara yaklaşarak son 13 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Altın yıl sonunda 1200 dolara ulaşır
Hal böyle olunca dolardan kaçanların birinci limanı altın başta olmak üzere emtiada balon yeniden şişmeye başlamış durumda. Gelişmekte olan piyasaların para birimleri ve hisse senetleri piyasaları da büyük merkez bankalarının faiz artırımına kolay kolay gitmeyecekleri beklentisi ile yatırımcının yüklendiği yeni alanlar arasında. Son olarak haftasonu Singapur’da gerçekleştirilen APEC toplantısında Asya ülkelerinden gelen “gevşek para politikasına devam” mesajının ardından düşük faizden bıkan yatırımcının emtiaya biraz daha yüklenme ihtimali var. Şimdiden altından bakıra kadar değerli emtiada ve sanayi emtiasında yükseliş trendi hızlandı. Beklenti ise altının sene sonuna kadar 1200 doları bulacağı yönünde. Mark Mobius ve Marc Faber gibi ünlü yatırım guruları ise Dow Jones ve S&P endeksinde sert düşüşler, altında ise dolaylı olarak ciddi yükselişler bekliyor. “Dr. Kıyamet” olarak da bilinen Faber, Bloomberg’e verdiği röportajda altının ABD borsalarından daha fazla kazandıracağını vurguladı. Öte yandan küresel yatırımcı için yeni gelir kapısı olsa da emtiadaki yükselişle beraber bazı gelişen piyasaların ihracatçıları için sıkıntılı bir 2010 yılı yolda görünüyor. En fazla sıkıntı çekeceklerin başında ise Rusya ve Brezilya gibi emtia ihracatçısı ülkeler yer alacak gibi.

RUSYA:

Borsa yüzde 10 daha yükselir, ruble artar
Rus Rublesi özellikle 2008′in üçüncü çeyreğinden sonra emtia fiyatlarındaki yükselişle beraber dolar karşısında ciddi bir değerlenme sürecine girdi. Bu yıl başından beri yüzde 130 yükselen Rus borsasının gösterge endeksi Micex’in yüzde 10 daha yükseleceği öngörülüyor. Bunda şubat ayında varili 38.59 dolar olan Ural petrolünün 76 doların üzerine çıkmasının büyük payı var. Yani ruble değerlenmeye devam edecek. Bloomberg’e göre ise Rus Rublesi önümüzdeki sene emtiadaki yükseliş sebebiyle merkez bankasının başını oldukça ağrıtacak. Ancak Rusya Merkez Bankası bu konuda çok fazla bir şey yapamayacak çünkü yeni yeni filizlenen tüketici talebini kaçırmak istemeyecek. Örneğin merkez bankasının nisan ayından bu yana 8 kez gittiği faiz indirimine tüketici hâlâ karşılık vermiş değil. İkinci çeyrekte GSYİH’da görülen yüzde 10,9′luk çakılmanın ardından yeni yeni toparlanmaya başlayan Rus ekonomisi için şu an talep çok önemli. Rusya her ne kadar ihracatçısının zor duruma girmesine izin vermeyeceğini söylese de uluslaraları kuruluşlar bu konuda Rusya’nın elinin bağlı olduğunu düşünüyor. IMF’nin bir kaç gün önce yaptığı bir açıklamada da Rusya Merkez Bankası’nın elinde olmayan faktörlerin rublenin değerlenmesine yol açacağı yönünde uyarılarda bulunulmuştu.

BREZİLYA:
Merkez şahinleşirse realde yükseliş sürer
Brezilya Reali de bu yıl dolar karşısında yüzde 30 yükselerek en iyi performans sergileyen para birimlerinden biri oldu. Dün ise altın ve petrol gibi emtiadaki yükseliş yine reale yaradı. Güne dolar karşısında 1.708 seviyesinden başlayan real son dönemde 1.70-1.75 bandında seyrediyor. Ocak başından beri doların real karşısındaki kaybı ise yüzde 26,8′i buldu. Sadece kasım ayında bile dolar real karşısında yüzde 2,73 kan kaybetti. Brezilya Merkez Bankası, realdeki yükselişi piyasadan dolar alımı yaparak engellemeye çalışıyor. 9 Aralık’ta toplanacak olan Brezilya Merkez Bankası’nın faiz oranını değiştirmesi beklenmiyor ancak “şahin” açıklamalar geleceği görüşü hakim. Dolayısıyla realde aralık ayında dolara karşı yeniden bir yükseliş trendi görülmesi mümkün. Ayın 10′unda açıklanacak GSYİH rakamlarının ise iyi gelmesine yüksek ihtimal veriliyor. Bu durum da faiz artırımı ihtimalini kuvvetlendireceği için reale güç kazandırabilir.

Gazetenin Brüksel mahreçli haberinde, Belçika-Fransız bankası Dexia’nın CEO’su Pierre Mariani’nin, Dexia’nın yeniden yapılanma çabaları ve bu kapsamda Avrupa Komisyonu ile sürdürülen müzakerelerle ilgili olarak bilgi verdiği bildirildi.

Haberde Dexia’nın esas marketleri olan Fransa, Belçika, İtalya ve İspanya dışında bulunan varlıklarını satma yönünde hareket ettiği belirtilirken Mariani’nin bankanın Dexia Credit Local’den bazı varlıkları sattığını ve daha da satabileceğini söylediği de belirtildi.

Mariani’nin 2006 yılında satın aldıkları Denizbank’la ilgili olarak ise, “Dexia’nın gelecekteki büyümesi için önemli olduğunu ve Avrupa Komsiyonu ile sürdürülen müzakereler kapsamında satılmasının düşünülmediğini” söylediği de kaydedildi.

Haberde Dexia’nın, Belçika ve Türkiye’deki mevduattaki güçlü büyümenin banka karını önemli ölçüde arttırdığı da bildirildi.

Gelişimleri takip edilecek
Finansbank KobiFinans ve Yeni Kanallar Birim Yöneticisi Didem Namver, Türkiye’deki KOBİ’lerin dünya standartlarında yönetim sistemlerine sahip olabilmelerine aracılık etmek için böyle bir projeye ortak olduklarını belirterek, “Bu projede KOBİ’lerin global krizden güçlenerek çıkmalarını sağlamayı hedefliyoruz. Kampa katılan müşterilerimizin gelişimlerini bizler de merakla takip ediyor olacağız” diye konuştu.

Yatırımcılara öneriler
Hisse senedi alacaklar için öneri ve uyarılarda da bulunan Yapı Kredi Yatırım Genel Müdürü Ahmet Yıldırım şöyle konuştu: “Portföyünüzün yüzde 100’ü ile hisse almayın. İMKB için ayırdığınız paranın tamamını sakın tek hisseye yatırmayın. Malesef küçük yatırımcılar bunu yapıyor. Portföyünüzde mutlaka bankacılık hissesi olmalı. Çünkü endeksteki ağırlığı fazla. Ayrıca 2010 yılında enerji sektörü yine favori olacak. Bunun dışında yüksek temettü veren hisselerin de öne çıkacağını düşünüyorum. Ayrıca gayrimenkul piyasasında 2010 yılında canlanma bekliyoruz.”

Yabancı fonlar Türkiye’de gayrimenkul peşinde
Uluslararası fonlara Türkiye’de gayrimenkul konusunda danışmanlık hizmeti verdiklerini de söyleyen Yapı Kredi Yatırım Genel Müdürü Ahmet Yıldırım, son dönemde gayrimenkule yabancı fonların talebinin arttığını belirterek şöyle konuştu:
“Yabancıların talepleri ağırlıklı alışveriş merkezleri ve ofislere. Tabii bunlar projelerden toplu alım yapıyorlar. Ancak burada eksik olan proje finansmanı tarafı. Yabancı equity’ler bu projelerin satın alımı sırasında bankaları istiyor bankalar ise biraz geride duruyor. Çok hızlı gitmiyoruz ama iyi olacak ve biraz zaman alacak. 2010 haziran ayından itibaren de proje finansmanlarının başlayacağını düşünüyorum.”

‘2010 Haziran ayında canlanır’
Gelişmiş ülkelerde gayrimenkule talebin düştüğünü söyleyen Yıldırım, “Miami’de 300 bin dolarlık bir evi şimdi 150 bin dolara alabilirsiniz. Ama eskiden o sitede 300 kişi varken şimdi 10-20 kişi oturuyor. Bu yüzden eskiden site aidatı 100-200 dolar iken şimdi 2000 dolarlara fırlıyor. Şu anda birçok gayrimenkul sahibi sadece site aidatını ödesin diye kiracı arıyor. Oysa ki bizim gibi fiziki talebin olduğu ülkelerde kira gelirleri, temettüleri yüksek. Bu yüzden gayrimenkul fonları son dönemde kendi ülkelerinden çıkıp fiziki talebin yüksek olduğu gelişmekte olan ülkelere yöneliyorlar.
Konut faizlerinde ise bir miktar daha düşüş yaşanmasını bekliyorum.”

Global oyuncular Afrika’ya yöneliyor
Krizin ardından dünyada yatırımcı eğilimlerinin değiştiğini söyleyen Yapı Kredi Yatırım Araştırma Yöneticisi Murat Berk ise şu değerlendirmede bulundu:
“Son dönemin en dikkat çekici pazarı Afrika. Kenya, Nijerya, Güney Afrika vb. gibi ülkelerin borsaları son dönemin gözde pazarları… Yatırımcılar şimdi bu pazarlarda konumlanmak istiyorlar. Neden çünkü gelişme hızı yüksek olacak.
Bunun dışında ayrıca yeşil enerji bir sonraki tercihleri olmaya başladı.
Ayrıca son dönemin bir başka önemli değişimi ise global oyuncuların artık gelişmekte olan ülkeleri kategorilere ayırması oldu. Çünkü son yaşananlar onlara ders oldu. Ayrıca gelişmekte olan ülke pazarlarının önemi de arttı. Artık dünyada büyüyen pazarlara ve büyüyen nüfuslara para gidiyor. Yani akıllı para buralara gidiyor.

‘Türkiye Hindistan olabilir’
Ve artık yatırımlara çok daha uzun vadeli bakılıyor. Bence Türkiye’de bunun içerisinde yer alıyor. Türkiye’nin burada diğer rakiplerine göre dezavantajları var. Örneğin diğerlerinde olan emtialar yok. Türkiye bir Güney Afrika veya Rusya değil. Ancak bir Hindistan olabiliriz. Dışa bağımlılığı az, tüketim eğilimi yüksek, ihracat dayalı ekonomisi olan, üreten ve tüketen, kuvvetli bankacılık sektörü olan bir ülkeyiz bunlar bizim artılarımız.
Dünyanın gözü BRICT ülkelerine çevrilmiş durumda. Bunların içinde bir Rusya’da sağlamlık yok.”

Altın çok abartılıyor
Altın fiyatlarındaki çıkışı ise ‘Altının çok fazla abartıldığını düşünüyorum’ diye değerlendiren Murat Berk, “Dünyada altının işlem hacmi 50 milyar dolarlık bir büyüklük. Çok spekülatif bir yatırım aracı. Bence emtia değil. Çünkü örneğin bakır gibi sanayide kullanılmıyor. Onun için bir fiyat belirlemek çok spekülatif. Düşük işlem hacmiyle çok hızlı hareket ediyor. Bu yüzden altın beni korkutuyor.
Ancak bu çıkış fonlar ve insanların enflasyona karşı koruma amaçlı alımlarından kaynaklandı. Artık fiyatların çok fazla artmasını da beklemiyorum. Fakat düşüş de olmaz. Fiyatların hızlı gerilemesi için ABD’de faizlerin artması, doların değer kazanması sonucu yatırımcıların altın satıp, ABD Hazine bonosuna yönelmesi gerekiyor.
Bu yüzden çok kısa vadede altın fiyatlarında düşüş de beklemiyorum.

Dünya için üç risk var
Dünya açısından önümüzdeki döneme ilişkin üç risk bulunduğunu da söyleyen Murat Berk bu riskleri şöyle sıraladı:
* Hükümetler ülke ekonomisi ayakta kalsın diye önemli destekler verdi. Bu destekler çekildiğinde risk yükselebilir. Bu görüş bence zayıf bir ihtimal.
* Merkez bankaları faiz artırırlar. Ancak bu da önümüzdeki 3 hatta 6 ayın konusu değil.
* Volatilite arttığı için yatırımcıların risk alma iştahında yeniden artış olabilir. Çünkü getiriler düşüyor ve insanlar daha fazla risk alarak getirilerini yükseltmeye çalışıyor.
İMKB’de ise trendin değişmediğini düşünüyoruz. Ama bu saydığım üç konuda riskler artıyor. İMKB’de 2007 yılının tepesine daha ulaşamadık. Hala gidilebilecek yer var ve ancak marjalar azalıyor.